Waar denk jij aan bij wereldkaarten? Krijg je er instant wanderlust van en zie je gelijk wuivende palmbomen voor je? Of vind je ze vooral handig om de snelste weg van A naar B te vinden? Door o.a. Google Maps zijn kaarten niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven, maar sta je weleens stil bij welke verhalen ze je allemaal kunnen vertellen? In dit blog: mijn bekentenis dat ik stiekem best wel een behoorlijke cartofiel ben en ook een review van wereldkaarten.nl!

Wat wereldkaarten voor mij betekenen?

Stiekem gluren bij de buren, van lang geleden

Heb jij een zekere fascinatie voor bepaalde objecten? Voor mij zijn historische wereldkaarten helemaal da bomb. Mijn fascinatie (sommigen zouden zeggen ‘obsessie’) voor wereldkaarten begon tijdens mijn studie Engels, toen de docent middeleeuwse literatuur ons een wereldkaart uit die tijd liet zien. Nou ja, ‘wereld’. In de middeleeuwen bestonden wereldkaarten alleen nog maar uit Europa, (delen van) Afrika, Azië en een paar zeeën.

Ondanks dat de kaart made in Europe was, was Europa vreemd genoeg niet het middelpunt ervan. De kaart was zo gedraaid, dat je oog meteen werd getrokken naar waar het de makers echt om ging, namelijk de aardse locaties van de mythische Hof van Eden en de hangende tuinen van Babylon, beide gelegen in het huidige Nabije en Midden-Oosten.

De reden hiervoor? Kaarten werden in de middeleeuwen niet zozeer gebruikt voor navigatie maar vooral voor religieuze doeleinden. (Dat is maar goed ook, want de verhoudingen klopten voor geen meter.)

Mijn liefde voor wereldkaarten // Done That Been There
Luxe kaart gedrukt op perkament (1482). Ik zag deze kaart niet tijdens mijn studie, maar in een speciale tentoonstelling in het Scheepvaartmuseum in Amsterdam. Amerika ontbreekt op de kaart, zuidelijk Afrika was nog onbekend en Azië is maar vaag herkenbaar.

Ik vond dit een erg spannende onthulling. (Ja joh, ik had echt een megaspannend leven als jongvolwassene.) De kaart was in essentie niet meer en niet minder dan een simpele tekening, maar met die paar pennenstrepen ging er een compleet nieuwe (of eigenlijk oude) wereld voor me open.

>Geïnteresseerd in geschiedenis? Lees dan ook: ‘De multiculturele geschiedenis van Córdoba’

Nieuwe werelden met exotische volkeren en dieren

Opeens had ik inzicht in hoe mensen honderden jaren geleden leefden, waarin ze geloofden en hoe ze de wereld zagen. Kijk maar eens naar de uitbeeldingen van inheemse volkeren en exotische (mythische) wezens op onderstaande kaarten en bovenaan dit blog. Sinds die ene dag heb ik vele tentoonstellingen over wereldkaarten bezocht en elke keer weer voelt het alsof ik kan tijdreizen of een intiem kijkje kan nemen in verre, exotische culturen. En leuk detail ook is dat veel van de oude kaarten zijn gemaakt door Nederlandse cartografen!

Mijn liefde voor wereldkaarten // Done That Been There
Detail van de bijzondere wereldkaart gemaakt door Nederlandse cartograaf Joan Blaue in 1648. De kaart is 2×3 meter groot en ik ging in 2017 speciaal hiervoor naar de tijdelijke tentoonstelling in het Scheepvaartmuseum in Amsterdam. Je ziet hier tot slaaf gemaakte Afrikanen aan het werk in een suikermolen in Brazilië. Vanwege deze industrie wilden de Nederlanders het land veroveren.
Mijn liefde voor wereldkaarten // Done That Been There
Detail van een zeldzame wandkaart gemaakt door Jaochim Bormeester, circa 1695. Ik nam deze foto van de ‘Nieuwe Kaart van Geheel Azië’ in 2018 in het Museum Volkenkunde Leiden. Kaarten zoals deze waren erg populair in de Gouden Eeuw.

Op wereldreis zonder je huis te verlaten

Ik was blij (en opgelucht) te ontdekken dat ik niet de enige ben met zo’n groot zwak voor kaarten. Geïnspireerd door de belangrijke rol die kaarten speelden tijdens haar jeugd, schreef de Duitse Judith Schalansky het boek Atlas der abgelegenen Inseln (2009). De Engelse vertaling ervan, Atlas of Remote Islands: Fifty Islands I have never visited and never will, is een van de meest bijzondere boeken in mijn boekenkast.

Schalansky’s liefde voor kaarten en atlassen ontstond tijdens haar jeugd in Oost-Berlijn. Omdat ze aan de ‘verkeerde kant’ van de Berlijnse Muur woonde, was het voor haar volledig ondenkbaar om de stad, laat staan het land te verlaten. In plaats daarvan deed ze aan ‘vingerreizen’ en ontdekte ze de wereld door met haar vinger de grenzen, rivieren en meridianen op wereldkaart te volgen. En nu, vele jaren later, heeft ze haar eigen atlas gemaakt met daarin de verhalen over 50 afgelegen eilandjes. Uiteraard allemaal voorzien van een mooi geïllustreerde kaart.

Wereldkaarten zijn niet dood, maar springlevend!

In tegenstelling tot Schalansky, zijn mijn eerste herinneringen aan wereldkaarten niet bepaald bijster romantisch te noemen. Op de basisschool gebruikte ik ze om de namen van rivieren, steden en landen te stampen voor de topografieles. Puur praktische noodzaak dus.

Ik stond er toen nooit bij stil dat ik die landen en steden ooit met eigen ogen zou willen zien. Of dat ik ooit zou gaan wonen in die grote rode stip aan de overkant van het Kanaal. Of dat ik ooit vanuit mijn vliegtuigraam ademloos neer zou kijken op de machtige Alpen die zo hoog waren dat ze de wolken doorkliefden. De bergketen was in het echt helemaal niet bruin zoals aangegeven in de legenda van mijn atlas, maar pikzwart en bedekt met een spierwitte ijslaag.

Mijn liefde voor wereldkaarten // Done That Been There

Toen ik naar de middelbare school ging, was het een vereiste om een goede atlas te hebben. Gelukkig kon ik De grote bosatlas van mijn broer hergebruiken. Die atlas was in 1981 uitgekomen en ik heb deze nog steeds. Maar hiermee heb ik ook een stukje niet meer bestaande geschiedenis in huis. Want al tijdens mijn middelbareschooltijd bleek de atlas niet meer accuraat te zijn. Zie jij wat er niet meer klopt op onderstaande kaart?

Mijn liefde voor wereldkaarten // Done That Been There
Sommige landsnamen waar ik urenlang op heb moeten studeren, bestaan nu gewoon niet meer! Zo was Zagreb tijdens mijn schooltijd nog een stad in Joegoslavië en bestond Kroatië niet. En Praag was toentertijd de hoofdstad van Tsjecho-Slowakije, wat later uiteenviel in Tsjechië en Slowakije. Aangezien ik nou niet bepaald hoogbejaard ben, vind ik het best wel bijzonder dat ik tijdens mijn leven zulke verschuivingen in Europese landsgrenzen bewust heb meegemaakt.

Terra nova

Ook vandaag de dag veranderen kaarten nog steeds constant. Misschien niet meer zozeer vanwege politieke redenen zoals de voorbeelden die ik je net gaf, maar wat dacht je van de aanleg van nieuwe autowegen en nieuwe straten? (Raakt jouw navigatiesysteem ook soms in de war hiervan?)

En het gaat zelfs nog een stukje verder dan nieuwe wegen. Want wat dacht je van de aanleg van nieuwe stukken land? De wereldberoemde palmeilanden voor de kust van Dubai zijn hier een goed voorbeeld van, maar laten we vooral onze eigen provincie Flevoland niet vergeten!

Mijn liefde voor wereldkaarten // Done That Been There
Foto van de palmeilanden in Dubai door Christoph Schulz op Unsplash

Maar behalve kunstmatig aangelegde stukken land, verandert ook Moeder Natuur regelmatig de lay-out van kaarten door er gloednieuwe stukken land aan toe te voegen of door ze compleet van de wereldkaart af te vegen.

Toen manlief en ik vorig jaar naar Kaikoura – de ‘whale watching capital of New Zealand’ – gingen, zagen we met eigen ogen de vernietigende gevolgen van de krachtige aardbeving van 2016. Het stadje is nog steeds onbereikbaar per trein, want door gigantische breuken in het landschap is het treinspoor op sommige delen totaal ontwricht. Maar ook is er door de aardbeving langs 20 kilometer van de kust het zeebodem omhooggekomen wat een nieuw en bijna buitenaards uitziend stuk landschap heeft gecreëerd.

Mijn liefde voor wereldkaarten // Done That Been There
Dit is het nieuwe landschap langs de kust van Kaikoura als gevolg van de destructieve aardbeving van 2016. Ik nam deze foto in maart 2018.

Ben jij nu ook beetje verliefd geworden op kaarten?

Lees dan hier hoe jij de wereldkaart van je dromen in huis kunt halen!

Het mag je nu wel duidelijk zijn: I heart wereldkaarten! Ik was dan ook behoorlijk in mijn nopjes toen ik een mailtje van wereldkaarten.nl ontving met het aanbod voor een gratis wereldkaart van 120 x 80 cm op canvas ter waarde van €119,95 naar keuze. Uiteraard was mijn eerste gedachte om voor een historische wereldkaart te gaan, maar al bladerend door het gigantische aanbod van meer dan 100 designs, viel mijn keuze op een modern ontwerp. Deze zwart-rode kaart past perfect bij de rode bakstenen muur in onze woonkamer, vind je ook niet?

Mijn liefde voor wereldkaarten // Done That Been There

Omdat verzending naar Engeland nog niet standaard is, heb ik de kaart niet via de website besteld, maar via e-mail. Als je in Nederland of België woont, dan kun je wel gewoon via wereldkaarten.nl bestellen. Ik heb de kaart cadeau gekregen, maar uit andere reviews begrijp ik dat de betaling via iDeal makkelijk en snel is.

De kaart zelf is prachtig en van goede kwaliteit, maar de levering verliep niet geheel vlekkeloos. DHL weigerde het pakket te leveren omdat het blijkbaar beschadigd was geraakt tijdens het transport. Na een mailtje naar de klantenservice werd dit direct zonder zeuren opgelost en kreeg ik meteen een nieuwe kaart toegestuurd.

Wil je zelf ook zo’n mooie grote canvas foto bestellen? Neem dan snel een kijkje op de site van wereldkaarten.nl. Behalve wereldkaarten op canvas verkopen ze ook houten wereldkaarten, kras wereldkaarten, wereldkaarten op plexiglas, aluminium, prikborden en nog veel meer verschillende media. Welke kies jij?

Om terug te komen op mijn allereerste vraag: wat betekenen (wereld)kaarten vooral voor jou?
Groetjes, Zarina xx

Disclaimer: Ik heb de canvas wereldkaart gratis ontvangen van wereldkaarten.nl in ruil voor een recensie. Maar zoals altijd bevat dit artikel mijn eerlijke, persoonlijke mening.

Bewaar dit artikel op Pinterest voor later!

Mijn liefde voor wereldkaarten // Done That Been There

1 Comment

  1. Esther van den Bergh Reply

    Wat een leuk onderwerp! Zoals altijd heb ik wel weer wat te schrijven daarover. 🙂
    Op school vond ik kaarten interessant maar het mooiste vond ik de kaarten die mijn opa en vader hadden, met zeemonsters in de oceanen en hele stukken land die indertijd nog niet ontdekt waren. Daar kon ik bij wegdromen!
    Op school natuurlijk aardrijkskundeles gekregen, nog steeds weet ik bijna alle landen aan te wijzen en hoofdsteden te noemen. Kaarten veranderen constant, dat is een feit, hier in Europa is al veel veranderd met de Oostbloklanden die uiteenvielen, de USSR die uiteenviel, Duitsland dat weer één werd.
    Ik heb zelf ook een grote wereldatlas, daar moest ik echt voor sparen, zo prijzig zijn die. Maar geweldig mooi, alhoewel natuurlijk nu wel gedateerd. Ik herinner mij nog altijd dat ik met een aantal kinderen uit de buurt op mijn stoep zat, om aan te wijzen waar iedereen vandaan kwam: Turkije, Marokko, Irak, Italië, Nederland, HongKong, Afghanistan, Duitsland, dat was echt een leuke leerzame les voor allemaal!
    En de door jou aangeschafte rood met zwarte landkaart past zeker perfect!

Write A Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Pin It
Follow

Get the latest posts delivered to your mailbox: